Almanya’da ormanlık bir alanda yapılan kazılarda, yaklaşık 2 bin yıldır toprak altında kalan bir Roma tapınağının kalıntıları bulundu. Tapınakta ortaya çıkarılan heykel parçaları ve yazıtlar, kutsal alanın Roma savaş tanrısı Mars’a adanmış olabileceğine işaret ediyor.
Hessen Eyaleti Kültürel Miras Koruma Dairesi, keşfi 25 Eylül’de duyurdu. Kalıntılar, Roma İmparatorluğu’nun sınır savunma sisteminin bir parçası olan Kapersburg Kalesi çevresinde yürütülen araştırmalar sırasında ortaya çıkarıldı.
Roma zafer tanrıçası Victoria’nın heykeli bulundu
Dikdörtgen planlı yapının uzunluğu yaklaşık 5 metre. İç bölümde ise yaklaşık yarım metre kalınlığında 3 duvarla çevrili, kare biçiminde daha küçük bir odanın kalıntıları tespit edildi.
Uzmanlara göre yapı, merkezdeki kutsal alanın etrafını kapalı bir koridorun çevrelediği, tavaf tapınağı olarak bilinen mimari türüne ait olabilir. Tapınağın girişinin ahşap bir kapıyla kapatılmış olması da ihtimaller arasında yer alıyor.
Yapının hangi amaçla kullanıldığına ilişkin en önemli ipuçları, kazılarda bulunan eserlerden geldi. Araştırmacılar, Mars ile bağlantılı olabileceğini düşündüren bir yazıtın yanı sıra Roma savaş tanrısını tasvir etmiş olabilecek bir heykelin parçalarını da ortaya çıkardı.
Buluntular arasında özellikle hasarlı bir kadın figürü dikkat çekti. Arkeologlar, figürün Roma zafer tanrıçası Victoria’yı temsil ettiğini düşünüyor. Heykeldeki hasara rağmen kanatlar, palmiye dalı ve defne çelengi gibi tanrıçayla ilişkilendirilen semboller hâlâ seçilebiliyor.
Roma dininde zafer tanrıçası Victoria, savaş tanrısı Mars ile birlikte anılıyordu. Her iki tanrı da Roma ordusunun dini yaşamında önemli bir yere sahipti. Bu nedenle heykel parçaları ve diğer buluntular, tapınağın askeri yerleşimle bağlantılı olabileceği düşüncesini güçlendiriyor.
Kalede yaklaşık 160 Roma askeri görev yaptı
Tapınağın, MS 2. yüzyılda, İmparator Trajan veya Hadrian döneminde inşa edildiği düşünülen Kapersburg Kalesi ile bağlantılı olduğu değerlendiriliyor.
Kale, yaklaşık 150 yıl boyunca Roma askeri birliği Numerus Nidensium tarafından kullanıldı. Birliğin, günümüzde Frankfurt sınırları içinde kalan Heddernheim semtindeki Nida adlı Roma yerleşiminden geldiği tahmin ediliyor.
Uzmanlara göre kalede yaklaşık 160 asker görev yapıyordu. Kalenin bitişiğindeki sivil yerleşimde ise askerlerin aileleri, tüccarlar, zanaatkârlar ve diğer sakinler dahil olmak üzere 700’e kadar kişi yaşıyordu. Yerleşimin gündelik yaşamı, büyük ölçüde askeri garnizonun ihtiyaçları etrafında şekilleniyordu.
Roma ordusu, kaleyi MS 3. yüzyılın ortalarında terk etti. Kapersburg, Ren ve Tuna nehirleri arasında uzanan ve yaklaşık 550 kilometre uzunluğundaki Yukarı Germen-Rhaetia sınır savunma sisteminin bir parçasıydı. Bu hat, Roma İmparatorluğu’nun askeri sınırlarını belirlemenin yanı sıra ekonomik ve kültürel etki alanını da şekillendiriyordu.
Söz konusu sınır sistemi, 2005 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alındı.
Kuraklık ve fırtınalar arkeologların işini kolaylaştırdı
Arkeologlar Kapersburg Kalesi’ni onlarca yıldır araştırıyor. Ancak son dönemde kalenin çevresindeki sivil yerleşime yönelik çalışmalar da yoğunlaştı. Bunun nedenlerinden biri, bölgedeki doğal olayların orman örtüsünü değiştirmesi oldu.
Kuraklık, zararlı böcekler ve fırtınalar nedeniyle ormanın bazı bölümleri zarar gördü. Ağaçların azalmasıyla birlikte daha önce erişilmesi güç olan alanlar araştırmacılar için ulaşılabilir hale geldi. Böylece orman zemininin altında kalan yapıların incelenmesi kolaylaştı.
Bölgenin uzun yıllar boyunca yoğun tarıma açılmaması ve yapılaşmaya maruz kalmaması da arkeolojik kalıntıların korunmasına katkı sağladı. Orman örtüsünün altında kalan Roma dönemi yapıları ve eserleri, bu sayede büyük ölçüde bozulmadan günümüze ulaşabildi.
Daha önce bölgede bulunan eserler arasında, günümüzde yakındaki Rosbach vor der Höhe kentinde bulunan bir müzede sergilenen Roma dönemine ait bir adak taşı da yer alıyor.
Kazılarda demirci atölyeleri ve fırınlar da ortaya çıktı
Bu yıl yürütülen kazılarda yalnızca tapınak kalıntıları bulunmadı. Araştırmacılar, demirci atölyelerine ve tahıl kurutmak amacıyla kullanılmış olabilecek fırınlara ait izlere de rastladı. Bu buluntular, bölgede çeşitli zanaat faaliyetlerinin yürütüldüğünü gösteriyor.
Buna karşılık arkeologlar, alanda beklediklerinden daha az yerleşim yapısı tespit etti. Bu durum, incelenen bölgenin askeri kale ile sivil yerleşim arasında kalan bir geçiş alanı olarak kullanılmış olabileceği ihtimalini gündeme getirdi.
Tapınağın yakınlarında daha sonraki bir döneme ait mücevher parçasının bulunması da bölgenin Roma ordusunun ayrılmasının ardından tamamen terk edilmediğine işaret ediyor. Ancak bu buluntu, insanların bölgeyi ne kadar süreyle ve hangi amaçlarla kullandığı sorusunu tek başına yanıtlamıyor.
Latince yazıtın sırrı çözülmeye çalışılıyor
Kazılarda ortaya çıkarılan en dikkat çekici buluntulardan biri de üzerinde Latince yazıt bulunan başka bir adak taşı oldu. Uzmanlar, taşın üzerindeki yazıyı çözmek için çalışmalarını sürdürüyor.
Yazıtın okunması, tapınağın kim tarafından yaptırıldığı, kimlere adandığı veya kutsal alanı ziyaret eden kişiler hakkında yeni bilgiler sağlayabilir. Ayrıca yazıtın, Kapersburg Kalesi’nin yakınındaki yerleşimin daha önce bilinmeyen adıyla ilgili ipuçları içermesi de ihtimaller arasında.
Arkeologlar için asıl önemli soru ise tapınağın Roma dönemindeki askeri ve dini yaşamda nasıl bir rol oynadığı. Yazıtın çözümlenmesi ve kazılarda elde edilen diğer bulguların incelenmesi, yaklaşık 2 bin yıl boyunca ormanın altında kalan bu yapının geçmişine ışık tutabilir.
